नेपालको लोकतान्त्रिक इतिहासमा आन्दोलनहरूको लामो परम्परा रहेको छ । जनताको आवाज, अधिकार र स्वतन्त्रताको लागि उठेका यी आवाजहरूले कतिकतै परिवर्तनको निम्तो पनि खोलेका छन् । तर, यस्तो ऐतिहासिक क्षणहरूमा कहिलेकाहीं अराजकताको अध्याय पनि थपिन्छ, जसको सीधा शिकार हुन्छन् देशको सुरक्षा कवचमा अहोरात्र खट्ने प्रहरी जवानहरू ।

वरिष्ठ प्रहरी उपरिक्षक दिप शमशेर राणाले लेखे, “कौशलतापूर्ण पछि हटनु आफैंमा एउटा विजय हो । खरानीबाट आगो पुनः प्रज्वलित हुनेछ । हामी फेरि उठ्नेछौ, अझ शक्तिशाली, थप प्रभावकारी र नयाँ उर्जाका साथ ! जय नेपाल । जय नेपाल प्रहरी ।”

जेनजीको आन्दोलनको घटनाक्रमले यही कटु यथार्थलाई एकपटक फेरि उजागर गर्यो । आन्दोलनको न्यायोचित मागलाई अराजक तत्वहरूले किनारा लगाउँदै प्रहरी चौकीमा आगजनी गरियो । देशको कानून र शान्तिको रक्षाको लागि नियुक्त प्रहरी जवानहरूमाथि नै कुटपिट गरियो । यो केवल प्रहरी चौकीमाथि भएको आक्रमण मात्र होइन, सम्पूर्ण प्रहरी संस्था र राज्यको प्रतिष्ठामाथि भएको प्रहार हो । एउटा यस्तो समयमा जब प्रहरीले आफ्नो कर्तव्यपालन गर्दै जनतालाई सुरक्षित राख्न खोजिरहेका थिए, उनीहरूकै सुरक्षा कसले गर्ने प्रश्न गहरिएर उठ्यो ।

यो केवल प्रहरी चौकीमाथि भएको आक्रमण मात्र होइन, सम्पूर्ण प्रहरी संस्था र राज्यको प्रतिष्ठामाथि भएको प्रहार हो ।

"खरानीबाट आगो पुनः प्रज्वलित हुनेछ" : अटल आत्मविश्वासको सन्देश

यसै उथलपुथलको बीचमा वरिष्ठ प्रहरी उपरिक्षक दिप शमशेर राणाको फेसबुक टाइमलाइनमा देखिएको एक स्थितिले सबैको ध्यान खिच्यो । उनले लेखे, “कौशलतापूर्ण पछि हटनु आफैंमा एउटा विजय हो । खरानीबाट आगो पुनः प्रज्वलित हुनेछ । हामी फेरि उठ्नेछौ, अझ शक्तिशाली, थप प्रभावकारी र नयाँ उर्जाका साथ ! जय नेपाल । जय नेपाल प्रहरी ।”

यी शब्दहरूमा कुनै प्रतिशोध, रिस वा हताशा छैन । छ एक अटल आत्मविश्वास, अदम्य साहस र सेवाको पुनःप्रतिबद्धता । वरिष्ठ प्रहरी उपरिक्षक राणाको यो सन्देश केवल सहकर्मीहरूमाथि मात्र होइन, बरु सम्पूर्ण राष्ट्रप्रतिको एक प्रतिबद्धता हो । यसले प्रहरीको त्यो पेशागत दृष्टिकोणलाई प्रस्तुत गर्छ, जहाँ व्यक्तिगत अपमानभन्दा माथि उठेर संस्थागत दायित्वलाई प्राथमिकता दिइन्छ । यो 'बदला' होइन, 'पुनर्निर्माण' को मनसाय हो ।

नेपाली समाजमा प्रहरीको छवि एउटा जटिल यथार्थ हो । एकतर्फ, सामुदायिक सुरक्षा, आपतकालीन उद्धार, र दैनिक शान्ति व्यवस्था कायम राख्ने उनीहरूको भूमिकालाई गहरिएर सम्मान गरिन्छ । अर्कोतर्फ, कुनै एक घटना वा व्यक्तिविशेषको कार्यले गर्दा सम्पूर्ण संस्थालाई अपमानित गर्ने, हेप्ने र हिंसा जहाँजहाँ देखिन्छ । जेनजीको घटनामा पनि यही भयो । आन्दोलनको आवाजलाई जायज ठहर्याउन सकिन्छ, तर प्रहरी जवानमाथि हुने हिंसा, उनीहरूको आवासलाई नष्ट गर्ने कार्य कसैको लागि पनि जायज हुन सक्दैन ।

तर, यो देशको माया र ऊर्जा पनि कम छैन । घटनापछि स्थानीय बासिन्दा र प्रहरीको सहकार्यमा प्रहरी कार्यालयको सरसफाई, मर्मतसम्भार र सेवा पुनः सुरुवात भएको खबरले नयाँ आशा दिन्छ । यसले देखाउँछ कि जनता र प्रहरी बीचको सम्बन्ध टाढाको होइन, अपितु गहरो सहकार्यमा आधारित छ । जनताको सहयोग नै प्रहरीको सबैभन्दा ठूलो शक्ति हो ।

'खरानी'बाट निस्कने नयाँ आगो भनेको हामी सबैको सहकार्य, सम्मान र सद्भावनाको आगो हो ।

निष्कर्ष : साझा सुरक्षाको साझा दायित्व

यो प्रश्न हामी सबैले आफैंलाई सोध्नु पर्छ : "जनताको सुरक्षामा प्रहरी, प्रहरीको सुरक्षामा को जाग्यो?" प्रहरीको सुरक्षा भन्नाले केवल शारीरिक सुरक्षा मात्र होइन, उनीहरूको सम्मान, मनोबल र संस्थागत गरिमा पनि हो । यो दायित्व केवल राज्यको मात्र होइन, बरु हामी सबै नागरिकको हो । कुनै पनि आन्दोलनको लक्ष्य न्याय र अधिकार होउन्, त्यो हिंसा र अराजकताको मार्फत पूरा हुन सक्दैन ।

वरिष्ठ प्रहरी उपरिक्षक राणाको भनाइजस्तै, यो 'खरानी'बाट निस्कने नयाँ आगो भनेको हामी सबैको सहकार्य, सम्मान र सद्भावनाको आगो हो । प्रहरीले आफ्नो सेवा र त्यागबाट जनताको विश्वास कमाउनु पर्छ, भने जनताले पनि आफ्ना रक्षकहरूप्रतिको आदर र सहयोगबाट उनीहरूको मनोबल बढाउनु पर्छ । किनभने, सुरक्षित प्रहरी नै सुरक्षित नागरिकको आधार हो । हामी सबैले मिलेर नै एउटा शक्तिशाली, प्रभावकारी र नयाँ उर्जाबाट भरिएको प्रहरी सेवा र सुरक्षित समाज निर्माण गर्न सक्छौं ।