येँ, २ गुंलाथ्व : तिलगङ्गा मिखा अस्पतालया ‘रिफ्र्याक्टिभ सर्जरी युनिटया विभागीय प्रमुख मिखा ल्वय् विशेषज्ञ डा बन्दना खनालं थौंकन्हय्या जीवनशैली, वातावरणीय असर व प्रविधियात अप्वः छ्यलीगुलिं मिखा सुक्खा जुइगु समस्या न्हियान्हिथं अप्वयावनाच्वंगु धयादीगु दु । मिखा पुइगु, च्वाच्वा सूथें जुइगु, ह्याउँइगु, बुलुसे च्वं थें जुइगु समस्या जुयाच्वंगु दु धाःसा मिखा सुक्खा जुइगु समस्या जुइफु धासें सावधान जुयाच्वनेत विज्ञतय्सं सुझाः ब्यूगु दु ।
वय्कःया कथं सुक्खा मिखा धाइबलय् मिखाय् ख्वविया मात्रा मगाइगु वा दूगु ख्ववि याकनं वाष्प जुयाः तनावनीगु धइगु थू । थजाःगु अवस्थाय् मिखा पुइगु, फि दुहाँवंथें च्वाच्वा सुइगु, चासुइगु, ह्याउँइगु, व बुलुसे च्वनीगु लक्षण खनेदयेफु । “कुँ, धू, प्रदूषण, एसी व फ्यानय् ताः ईतक च्वनीबलय् नं मिखा सुक्खा जुइगु सम्भावना अप्वइ । अथे हे, धुम्रपान याइपिंत नं थ्व समस्या अप्वः जुइ । मोबाइल, कम्प्युटर, ल्यापटपथें जाःगु प्रविधि अप्वः छ्यल धाःसां नं मिखा झिमझिम यायेगु दर पाः जुइ, गुकिं ख्वबि याकं सुके याइ”, डा खनालं धयादिल । वय्कलं मोबाइल, कम्प्युटर, ल्यापटपयात छ्यलेबलय् २०–२५ मिनेट पितिकं दिनाः, छुं ईया निंतिं तापाक्क स्वयेगु व म्ह्वतिं नं २०–२५ क्वः मिखा झिमझिम यायेगु बानी दयेकेत सुझाः बियादिल । वय्कलं धयादिल, “मोबाइलय् गेम म्हितीबलय् तसकं ध्यान तइगु जूगुलिं मिखा झिमझिम याये ल्वंमनाच्वनी ।
मिखाय् अप्वः तनाब जुइगु ज्या यानाः ताः ईतक मिखा झिमझिम याये ल्वंमन धाःसा झीगु मिखा सुक्खा जुइ । उकिं ब्रेक कायेमाः ।” समस्या खनेदःसा ‘लुब्रिकेटिङ’ मिखा ‘ड्रप्स’यात तयेफइ । थुजाःगु समस्या ज्वनाः वइपिं अप्वः धइथें ल्वगित सामान्यनिसें मध्यम लक्षण दुपिं वइगु डा खनालया धापू खः । गबलेंगबलें सुक्खा मिखा म्हया मेमेगु ल्वय् थें बाथरोग, थाइराइड समस्या वा छुं कथंया ‘हर्मोन सप्लिमेन्ट’या हुनिं नं जुइफइगु जूगुलिं थुजाःगु अवस्थाय् केवल ड्रप्स छ्यलाः जक गाइमखुगु कनादिसें वय्कलं विशेषज्ञ चिकित्सकयाके परामर्श कायेमाःगु आवश्यक जुइगु डा खनालं धयादिल । “मिखा सुक्खा जुलधाःसा आत्ते जुइम्वाः तर लापरबाही यायेमज्यू । समस्या अप्वल धाःसा लुब्रिकेटिङ ड्रप्स तयेमाः, अले सुधार मजूसा मिखाया विशेषज्ञयात सम्पर्क यायेमाः”, वय्कःया सुझाः खः ।
