काठमाडौं । बेलायतले भविष्यका पुस्तालाई धूम्रपानबाट जोगाउने लक्ष्यसहित चुरोट खरिदमै दीर्घकालीन प्रतिबन्ध लगाउने ऐतिहासिक विधेयक पारित गरेको छ । यसलाई स्वास्थ्य क्षेत्रमा ठूलो मोडका रूपमा हेरिएको छ । संसद्बाट पारित यस कानुनले अबको पुस्तालाई चुरोटको पहुँचबाट क्रमशः टाढा लैजाने संकेत दिएको छ ।

धूम्रपान नियन्त्रणका लागि दशकौँदेखि चलिरहेको अभियानपछि यो सफलता हासिल भएको भन्दै यसविरुद्ध काम गर्ने संस्था ‘एक्सन अन स्मोकिङ एन्ड हेल्थ’का प्रमुख कार्यकारी हेजल चिजम्यानले धूम्रपानको अन्त्य अब टाढाको लक्ष्य होइन, अपरिहार्य प्रक्रिया बनिसकेको प्रतिक्रिया दिए । उनले यस कदमलाई सार्वजनिक स्वास्थ्य सुरक्षाका लागि निर्णायक उपलब्धि ठानेका छन् । 

सुर्तीजन्य पदार्थ र भेपसम्बन्धी विधेयकअनुसार, डिसेम्बर ३१, २००८ पछि जन्मिएका व्यक्तिलाई जीवनभर चुरोट किन्न नपाउने व्यवस्था गरिनेछ । यसले हालको उमेर–आधारित सीमा हटाएर हरेक वर्ष न्यूनतम उमेर बढाउँदै लैजाने प्रणाली लागु गर्नेछ, जसका कारण अहिलेका किशोरकिशोरी भविष्यमा पनि चुरोट खरिद गर्नबाट वञ्चित रहनेछन् ।

कानुन प्रभावकारी हुनुअघि बेलायती राजा चाल्र्स तृतीयको औपचारिक स्वीकृति आवश्यक रहनेछ, जुन सामान्यतया औपचारिक प्रक्रिया मात्र मानिन्छ । त्यसपछि सरकारले सुर्तीजन्य पदार्थ, भेपिङ उपकरण र निकोटिनजन्य उत्पादनको स्वाद, प्याकेजिङ र वितरणमा कडा नियमन लागु गर्न सक्नेछ ।

हाल बेलायतमा १८ वर्षभन्दा कम उमेरकालाई चुरोट, सुर्तीजन्य वस्तु वा भेप बेच्न प्रतिबन्ध छ । तर, नयाँ कानुनले यस व्यवस्थालाई थप कठोर बनाउँदै दीर्घकालीन रूपमा धूम्रपानको अन्त्यतर्फ उन्मुख गरेको छ । यही कारणले बेलायत अब विश्वकै सबैभन्दा कडा धूम्रपान नियन्त्रण नीति अपनाउने देशमध्ये एक बनेको छ ।

यसअघि सन् २०२२ मा न्युजिल्यान्डले पनि यस्तै प्रकृतिको कानुन ल्याएको थियो । तर, पछिल्लो सरकारले त्यसलाई खारेज गरेको थियो । बेलायतको कदम भने दीर्घकालीन नीतिगत प्रतिबद्धताका रूपमा प्रस्तुत गरिएको छ ।

आँकडाअनुसार, सन् १९७० को दशकयता बेलायतमा धूम्रपान गर्नेहरूको संख्या करिब दुईतिहाइले घटिसकेको छ । तर, अझै करिब ६४ लाख मानिस, अर्थात् कुल जनसंख्याको झन्डै १३ प्रतिशतले धूम्रपान गरिरहेका छन् । सरकारी तथ्यांकले हरेक वर्ष करिब ८० हजार जनाको मृत्यु धूम्रपानका कारण हुने देखाएको छ । 

स्वास्थ्यमन्त्री वेस स्ट्रिटिङले नयाँ कानुनले बेलायतका बालबालिकालाई ‘पहिलो धूम्रपानमुक्त पुस्ता’ बनाउने विश्वास व्यक्त गरे । उनका अनुसार, यसले भावी पुस्तालाई जीवनभरको लत र त्यसबाट हुने गम्भीर स्वास्थ्य जोखिमबाट जोगाउनेछ ।