काठमाडौँ । भारतको उत्तराखण्डको उत्तरकाशी जिल्लाको धराली गाउँमा मंगलबार अचानक आएको बाढीका कारण चार जनाको मृत्यु भएको छ भने ५० भन्दा बढी बेपत्ता रहेको बताइएको छ ।

अचानक आएको बाढीले ४० देखि ५० घर बगाएको भारतीय मिडियाहरुले उल्लेख गरेका छन् । धराली गंगोत्री धामभन्दा लगभग २० किलोमिटर अगाडि अवस्थित एक प्रमुख बिसौनी हो, जहाँ प्रत्येक वर्ष चारधाम यात्राको क्रममा ठूलो संख्यामा भक्तजनहरू बस्छन् । यो घटनापछि के मौसम विभागले यस्ता घटनाहरूको बारेमा पहिले नै अलर्ट जारी गर्न सक्छ? वा बादल फुट्ने जस्ता घटनाहरू किन हुन्छन्? भन्ने प्रश्न आमरूपमा उठेको छ । बादल फुट्नु भनेको के हो ? मौसम विज्ञहरुले यदि एक घण्टामा १० सेन्टिमिटर वा सोभन्दा बढी भारी वर्षा हुन्छ भने त्यो घटनालाई बादल फुट्ने भनिन्छ ।

कहिलेकाहीँ एकै ठाउँमा एकभन्दा बढी बादल फुट्न सक्छन् । यस्तो अवस्थामा धेरै जनधनको क्षति हुन्छ, जस्तै २०१३ मा उत्तराखण्डमा भएको थियो, तर भारी वर्षाको प्रत्येक घटनालाई बादल फुट्ने भनिँदैन ।यहाँ बुझ्नुपर्ने कुरा के हो भने केवल एक घण्टामा १० सेन्टिमिटर भारी वर्षाले धेरै क्षति गर्दैन, तर यदि नजिकै पहिले नै कुनै नदी वा ताल छ र त्यो अचानक बढी पानीले भरियो भने, नजिकैको आवासीय क्षेत्रमा बढी क्षति हुन्छ । के बादल फुट्ने घटना मनसुनमा मात्र हुन्छ ? यस प्रकारको घटना मनसुनमा र मनसुनको केही समय अघि (प्रि-मनसुन) बढी हुन्छ ।

यस प्रकारको मौसमी प्रभाव मे देखि जुलाई र अगस्टसम्म देखिने गरेको छ । के बादल फुट्ने भविष्यवाणी गर्न सकिन्छ?बादल फुट्ने समस्या एक देखि दश किलोमिटरको दूरीमा हुने सानो मात्रामा मौसमी परिवर्तनका कारणले हुन्छ । यसैले यसको भविष्यवाणी गर्न गाह्रो छ । मौसम विज्ञहरुले राडारको सहयोगमा ठूलो क्षेत्रको लागि धेरै भारी वर्षाको भविष्यवाणी गर्न सक्छ, तर कुन क्षेत्रमा बादल फुट्नेछ भनेर पहिले नै भन्न गाह्रो छ । तर यसका लागि बादल फुट्ने सम्भावना भएका क्षेत्रहरूमा बाक्लो राडार नेटवर्क वा धेरै उच्च रिजोल्युसन मौसम पूर्वानुमान मोडेलहरू आवश्यक पर्दछ जसले यस्ता साना स्तरका घटनाहरूलाई कैद गर्न सक्छ । यद्यपि बादल फुट्ने समस्या समतल क्षेत्रहरूमा पनि हुन सक्छ, तर पहाडी क्षेत्रहरूमा यसको सम्भावना बढी हुन्छ । यसको कारण त्यहाँका पहाडी भिरालोहरूले बादलहरूलाई माथि उठ्न र भारी वर्षा गराउन अनुकूल वातावरण प्रदान गर्दछ ।